Totalitarianism and street in Fascist Rome, David Atkinson[1]

 پرويز اجلالي

در فاصله سال‏هاي 1922 و 1943، تحت رژيم فاشيت بنيتو موسوليني، شهر رم دگرگون شد. وقتي موسوليني قدرت گرفت جمعيت رم 000/660 نفر و آنگاه كه وي سرانجام رم را ترك گفت به 000/500/1 نفر رسيده بود. در اين فاصله شهر شاهد ساخت و ساز مداوم مناطق مسكوني جديد بود و مركز شهر مورد جراحي ريشه‏اي قرار گرفت زيرا رژيم مي‏خواست شهر ابدي را دوباره برپا كند تا با استفاده از منظره شهري دستور كار فرهنگي، اجتماعي و سياسي يكپارچه خود را تحقق بخشد.

در ايتالياي فاشيت، بيشتر مبارزه‏اي كه براي جلب قلب‏ها و مغزهاي ايتاليايي‏ها انجام مي‏شد در عرصه عمومي يعني خيابان‏ها و ميدان‏هاي شهرها به وقوع مي‏پيوست ... مبارزات تبليغاتي در روزنامه‏ها، كتاب‏ها، كنفرانس‏ها و سخنراني‏هاي پارلماني و حتي بخش راديويي در مقايسه با فعاليت‏هاي فاشيت‏ها در خيابان‏ها كاملاً رنگ مي‏باخت (گيرادو، 1996).

خيابان‏ها آنگاه كه فاشيت‏ها شروع به اعمال خشونت وحشيانه عمومي كردند نيز به عنوان ميدان مبارزه سياسي باقي ماندند.

مي‏دانيم كه سنت استفاده از ميدان‏ها و خيابان‏ها به عنوان جايگاه حيات سياسي، اجتماعي و مدني از گذشته‏هاي دور در ايتاليا وجود داشته و مطالعات بازنشيني و ايس ننگي اين نكته را كه در قرن بيستم نيز خيابان‏ها و ميدان‏هاي ايتاليا در قرن بيستم نيز به ايفاي اين نقش ادامه دادند را تأييد مي‏كند.

اين مقاله نشان مي‏دهد بعضي راه‏هاي احياي دوباره اهميت خيابان‏ها و فضاهاي عمومي در ايتاليا به عنوان بخشي از سياست مصادره تدريجي عرصه عمومي توسط رژيم كاوش در فرايندهاي كلي دگرگوني و كنترل تدريجي خيابان‏ها توسط رژيم در جهت اهداف توتاليتر، سنت كلاسيك و رنسانسي ورود آييني به شهر در دوره فاشيستي احيا شد.

توجه به اشغال فضاهاي عمومي رم از جمله خيابان‏ها (يعني آنجا كه زندگي هر روزه رمي‏ها در آن مي‏گذشت)، يك عنصري اساسي در حكومت فاشيستي بود. همانطور كه دو سال پيش از آن فتح ميدان‏هاي سرخ با خشونت مطرح بود. در 1926 خيابان‏هاي پايتخت بايد فتح مي‏شدند. حركت به سوي رم نيز كه منجر به انتخاب موسوليني به عنوان نخست وزير از طرف شاه شد، نيز گامي در جهت مصادره فضا بود.

غصب توتاليتاريستي خيابان‏ها عنصر مركزي كنترل اجتماعي نظام فاشيستي بود. در دوران فاشيسم خيابان و ساير فضاهاي عمومي توسط هم مقالات محلي و هم مخالفان آنها به عنوان حوزه ديكتاتوري شناخته مي‏شد و حكومت بر ميدان‏ها و خيابان‏ها نماد اصلي قدرت دولتي بود. يعني عنصر مركزي كنترل اجتماعي  و ابزار فاشيستي كردن ايتاليا هرچند ديكتاتوري فاشيستي آن اهدافي را كه براي خود تعيين كرده بود، نتوانست تحقق بخشد، اما با وجود اين رژيم بيش از 20 سال دوام آورد و بخشي از كنترل اجتماعي و سركوب رژيم در خيابان‏ها اتفاق افتاد.

تامپسون مي‏نويسد: تكنيك‏هاي كنترل توتاليتر خيابان ابتدا در رژيم فاشيستي برقرار شد و الگوي ساير نظام‏هاي توتاليتر شد و به نظر مي‏رسد، هر نوع بازسازي مفهوم خيابان نيازمند توجه به نقش فضاهاي عمومي در فرهنگ‏هاي توتاليتر قرن بيستم مي‏باشد.