حسين ايماني جاجرمي

     سومین دوره انتخابات شورایاری های محلات شهر تهران در هفته های پایانی شهریورماه برگزار شد. آنچه این دوره را از انتخابات پیشین متمایز می کند، کثرت داوطلبان عضویت و مشارکت بیشتر شهروندان درانتخابات است. در این دوره حدود 500 هزار نفر در انتخابات شرکت کردند و رای خود را برای انتخاب نماینده خود در شورایاری محله شان به صندوق انداختند در حالی که در دوره پیشین مشارکت در حدود 330 هزار نفر بود. دوره اول انتخابات شورایاری ها نیز بیشتر حالت پایلوت و آزمایش را داشت و در سطح برخی از محلات برگزار شد و برخلاف دومین و سومین دوره انتخابات در تمامی محلات نبود. پرسش این جاست با وجود آن که شورایاری ها از قدرت اجرایی و قانونی چندانی برخوردار نیستند و میزان تاثیر گذاری آنها بر مدیریت شهری به عنوان سطح محلی قدرت سیاسی، اندک است، چه عواملی سبب استقبال از آنها در سومین دوره فعالیتشان شده است؟ چند توضیح را می توان در پاسخ به پرسش مذکور ذکر کرد:

1.         افزایش آشنایی شهروندان تهرانی با شورایاری ها پس از گذشت حدود هشت سال از آغاز فعالیت آنها و پذیرش آن به عنوان نهاد محله ای که قادر است حداقل نیازهای مردم محله را به گوش مقامات شهرداری برساند و به عنوان واسطه ای میان مردم و شهرداری منطقه عمل کند.

2.         بیداری تدریجی طبقه متوسط از رخوت سیاسی ناشی از شکست های انتخاباتی سالهای اخیر و به تحقق نرسیدن اهداف اصلاح طلبانه و رسیدن به این جمع بندی که برای تغییر شرایط، عمل کردن بهتر از بی عملی و بی تفاوتی است. اگر این توضیح را بپذیریم می توانیم مشارکت قابل توجه مردم در انتخابات شورایاری ها محلات را در ادامه مشارکت آنها در سومین دوره انتخابات شورای اسلامی شهرها دانست. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در دوره دوم انتخابات مذکور تنها 12% از مردم شهر تهران شرکت داشتند اما در دوره سوم مشارکت افزایش یافت و به حدود 40 درصد رسید. تاكتون افزایش مشارکت مردم در انتخابات به نفع گروه های اصلاح طلب تمام شده است زیرا در دوره دوم که تعداد اندکی در انتخابات شرکت کرده بودند تمامی افراد که به شورا راه یافتند از گروههای اصول گرا یا افراد نزدیک به آنها بودند اما در دوره سوم به نظر می رسد افزایش مشارکت سبب شده تا حداقل 4 نفر از اصلاح طلبان به شورا راه یابند.

3.         فعالیت ها و تبلیغات ستاد شورایاری در شورای شهر تهران نیز عامل مهمی در ثبات و استمرار شورایاری بوده است. با وجود آنکه در طی سالهای اخیر افراد مختلفی در شورای شهر تهران حضور یافته اند اما بدنه کارشناسی و اندیشه های ستاد شورایاری تقریبا دست نخورده باقی مانده است و ستاد مذکور موفق شده است تا با جلب نظر برخی اعضای شورای شهر که علاقمند به فعالیت شورایاری ها بوده اند به راه خود ادامه دهد.

4.         سیاست كنوني شهرداري تهران معطوف به شهروند مداری و محله گرایی است. از همین رو پشتیبانی شهرداری در حمایت از سیاست تاسیس شورایاری محله و به بازی گرفتن آن در برنامه های شهرداری نیز از عواملی است که به استمرار شورایاری و نقش آفرینی آن کمک کرده است.

    تحلیل های دقیق تر نیازمند آگاهی از طرز فکر افراد راه یافته به شورایاری محله و بررسی ویژگی های شرکت کنندگان در انتخابات است. اما در حال حاضر می توان گفت که این نهاد نوپا موفق شده است تا نظر بخش قابل توجهی از شهروندان را به خود جلب کرده و با وجود تبلیغات اندک، آنها را به پای صندوق های رای بکشاند. اگر چه ممکن است در میان راه یافتگان به شورایاری ها افراد سود جو و علاقمند به تعقیب منافع شخصی یا گروهی از طریق لابی کردن با شهرداری و دیگر ادارات باشند، اما از اطلاعات اوليه چنين بر مي آيد كه گروه قابل توچهي  از شرکت کنندگان و کاندیداها را افراد نخبه محلی با سطح تحصیلی بالا تشكيل داده بودند. بدیهی است اگر فضای لازم برای دادن نقشي موثر تر به شورایاری از طریق حمایت قانونی و اختیارات اجرایی به وجود نيايد، این نهاد تاکنون خوش اقبال، ممکن است در تداوم حرکت خود با مشکل مواجه شود.