English
مونوگرافی محله سعادت آباد
28  تير  1390

نويسندگان: شیدا خان عمو و فرشته حیدری  دانشجويان كار شناسي  دانشگاه آزاد اسلامي واحد شمال تهران .خردادماه 90

سعادت آباد محله اي در منطقه 2 شهر تهران ناحيه ي يك است كه در شمال غرب تهران واقع شده است. سعادت آباد از شرق به بزرگراه چمران ، از جنوب به شهرك غرب، از شمال به كوي فراز، از شمال شرق به اوين، از شمال غرب به فرحزاد راه دارد. بزرگراه يادگار امام شمال و غرب سعادت آباد را محصور كرده است.

کوی فراز یکی از محله های نوساز تهران واقع در شمال غربی این کلان شهر است. کوی فراز درشمال محله ی سعادت آباد قرار دارد و اکنون ساختمان های زیادی در آن درحال ساخت است. نخستین ورودی به این منطقه خیابان لادن از شرق و غرب می باشد که شهرک بوعلی نیز در انتهای لادن غربی است. به نظر می رسد تعداد زیادی از هنرمندان ایرانی در شهرک بوعلی ساکن هستند. به همین دلیل به آن شهرک هنرمندان نیز گفته می شود.

خانه های واقع در شهرک بوعلی موقعیت بهتری نسبت به بقیه ی جاهای کوی فراز دارند و اکثر ساختمان ها هنوز سند رسمی ندارند.

خیابان های 24 متری و علامه از خیابان های اصلی سعادت آباد محسوب می شوند که در شمال و شرق این منطقه واقع شده اند.

خیابان 24 متری از شمال به بزرگراه اوین و از جنوب به میدان فرهنگ ختم می شود. این خیابان به طور کامل مسکونی بوده و فاقد هرگونه مرکز خرید یا تجاری است و از یک آرامش خاص و دلنشین برخوردار است. به نظر می رسد که کوچه های غربی 24 متری خیلی دنج تر از کوچه های شرقی آن است . با عبور از خیابان 24 متری و میدان فرهنگ خیابان علامه آغاز می شود. خیابان علامه از دو بخش شمالی و جنوبی تشکیل شده است. بخش شمالی خیابان علامه در سرو شرقی واقع شده است. در واقع سرو شرقی حدفاصل میدان فرهنگ و میدان کاج می باشد.

خیابان علامه شمالی تجاری- مسکونی است و از پاساژها و مجتمع های تجاری متنوعی برخوردار است. به نظر می رسد که این خیابان خیلی شلوغ تر از خیابان 24 متری است. تعداد زیادی رستوران، سوپرمارکت، املاک مسکن و... در این خیابان مشاهده می شود و انتهای خیابان علامه شمالی به اتوبان نیایش ختم می شود. خیابان علامه ی جنوبی پس از بزرگراه نیایش آغاز می شود که رستوران رفتاری و دانشگاه علامه طباطبایی در این خیابان هستند.

این خیابان از جنوب به شهرک غرب و از شرق به اتوبان چمران مرتبط است در انتهای این خیابان دانشگاه امام صادق ع واقع شده است که از سمت راست به شهرک غرب و از سمت چپ به اتوبان چمران راه دارد.

خیابان های مهم این محله عبارتند از:

خیابان سعادت آباد که درشمال و جنوب میدان کاج واقع است ، بالاتر از میدان کاج در دو طرف خیابان انواع مغازه ها، رستوران ها، املاک مسکن، آموزشگاه موسیقی، بانک های مختلف، بیمارستان مدرس و بستنی و آبمیوه فروشی های زیادی مشاهده می شود و به نظر می رسد که مردم برای تفریح و انجام خریدهای ضروری و لوازم منزل مرتباً در این خیابان در حال تردد هستند. نه تنها ساکنان اصلی محله سعادت آباد بلکه ازمناطق دیگر نیز در این خیابان رفت و آمد دارند. بین میدان کاج و میدان شهرداری (قیصرامین پور) خیابان های مهم این محله از جمله خیابان مروارید وصراف های شمالی وجود دارد که به این قسمت سرو غربی گفته می­شود.

کوچه های شرقی خیابان مروارید به خیابان سعادت آباد منتهی می شود و کوچه های غربی خیابان مروارید به سمت بلوار شهرداری راه دارند.

از بلوارهای مهم محله ی سعادت آباد عبارتند از:

بلوار شهرداری که رستوران نارنجستان و شیرینی فروشی معروف لادن در آن قرار دارند. در ایام تعطیل به خصوص عید نوروز صف طولانی دم این شیرینی فروشی مشاهده می شود. بلواردریا و بلوار پاکنژاد از مناطق دیگر این محله هستند. به نظر می رسد که ساکنان بلواردریا و بلوار پاکنژاد سطح درآمد پایین تری نسبت به ساکنان بلوار 24 متری و بلوار شهردرای دارند و گویا اهالی 24 متری و بلوار شهرداری و همچنین خیابان مروارید طبقه متوسط روبه بالایی را تشکیل می دهند.

تاریخ تاسیس و پیدایش محله ی سعادت آباد:

سید ضیاءالدین طباطبایی در سال 1327 شمسی ده مخروبه و بدون سکنه ای که زمین های آن ریگ زار بوده و ارباب داشته را خریداری می کند. در شروع کار با استخدام آشنایان یزدی و کشاورزان که همه سید بودند این ده را سادات آباد نام گذاری می کند که گندم کاری، یونجه کاری و پرورش خرگوش از نوع آنغوره و از طریق فروش گوش خرگوش به مغازه های چهارراه استانبول و فروش پوست خرگوش و پشم آن برای تولید کلاه و پالتو به بازرگانان وبه دست آوردن پول از این راه هرچه خرابه بوده آباد می کند و به آب می رساند. همراهی نمودن کارگران و رهبری سید ضیاء به منطقه آبادانی بخشید وبا اضافه شدن کارگران غیرسید سادات به سعادت تبدیل شد چون سعادت آباد راحت تر از سادات آباد تلفظ می شد. گندم مزارع سید تامین کننده ی غله ی بسیاری ازمناطق تهران شد. انواع میوه های مرغوب آن زمان ازباغ های سیدضیاء (در سعادت آباد) تامین می­شد. سید ضیاء به پیشنهاد «سرریدبولارد» سفیرانگلستان درآن زمان به پرورش نوعی خاص ازخرگوش پرداخت و در طول 10 سال به طور مداوم 15 هزار خرگوش در مزارع سعادت آباد پرورش داد.

در سال 1339، سیدضیاء در کنار 50 هزارنفرسکنه ی سعادت آباد زندگی می کرد و این نفرات همگی اینجا کار میکردند و درعمرانی و آبادانی این منطقه تلاش و کوشش داشتند. در این زمان این محله برق داشته و بنا به نوشته های روزنامه های آن زمان قيمت باغ های سعادت آباد به 80 میلیون رسیده بود.

ترکیب فعلی محله از لحاظ جمعیت:

جمعیت ساکن در این محله (حدود سی هزارنفر) به نسبت مساحت آن (سه میلیون مترمربع) ، از سعادت آباد منطقه ای خلوت و کم جمعیت ساخته است.

تحولات محله از لحاظ کالبدی، اقتصادی و اجتماعی و پیش بینی آیند:

محله سعادت آباد تاچندی پیش جمعیت فوق العاده محدودی داشته و خانه های یک طبقه درکوچه های این محله و زمین های فراوان رها شده بین خانه ها از ویژگی های قدیمی محله سعادت آباد بود. این زمین ها به قیمت خیلی ناچیز بین افراد معامله می شد ولی گویا یکی از مواردی که باعث رشد محله سعادت آباد شد مربوط به رونق آپارتمان سازی در محله پایین سعادت آباد یعنی شهرک غرب می باشد. شروع تعاونی سازی درفازهای 2، 3، 4 و 5 شهرک غرب در دهه ی 70 باعث شد جمعیت قابل توجهی یک دفعه وارد محله ی شهرک غرب شود و به یمن این افزایش جمعیت، محله ی سعادت آباد نیز رونق بگیرد درحال حاضر تعداد زیادی برج مسکونی و آپارتمان های 5، 6 و7 طبقه درسعادت آباد وجود دارند. در اکثر خیابان ها، خانه هایی ویلایی و قدیمی را کوبیده و درحال ساخت و ساز می باشند و وقتی در کوچه ها قدم می زنیم به ساختمان های درحال ساخت زیادی که کارگران ساختمانی در آنجا مشغول کار هستند برمی خوریم که همین مسأله سروصدای زیادی را بوجود می آورد.

درحال حاضر با وجود اين كه قيمت خانه در سعادت آباد ً گران است در حال حاضر اين محله یکی از محله های پرجمعیت شهرتهران مي باشد..

ترکیب محله از لحاظ درآمد و منزلت:

به نظر می رسد افراد ساکن در این محله در سطح متوسط و متوسط روبه بالا هستند. در آپارتمان ها افراد با منزلت های متفاوت وجود دارند. ازپزشک ومعلم گرفته تا سوپرمارکت دار با هم همسایه هستند.

وضعیت محله از لحاظ خدمات شهری:

به نظر می رسد که محله از لحاظ آب، برق، گاز شهری و تلفن در وضعیت متعادل و خوبی می باشد. در مورد فاضلاب و گردآوری زباله و بهداشت نیز وضعیت بدی ندارد. البته در زمین هایی که خالی هستند و بین ساختمان ها در وسط کوچه ها دیده می شوند ،خیلی وقت  هاشاهد این هستیم که مردم زباله های خود را در آنجا می ریزند که تابحال من خودم بارها شاهد بودم که شهرداری این ها را جمع کرده ولی دوباره به حالت قبلی برگشته.  به نظر می رسد مراکز تفریحی زیادی دراین محله وجود دارد و مردم در آن ها وقت خود را می گذرانند. افراد مسن در نیمکت های پارک می نشینند و باهم صحبت می کنند. جوانان در پارک ها قدم می زنند و مادران هم کودکان خود را برای بازی به این پارک ها می آورند. از جمله پارک معروف سعادت آباد یا مجموعه فرهنگی ورزشی  تجاری اریکه ایرانیان که از زمانی که ساخته شده نه تنها اهالی سعادت آباد بلکه از تمام نقاط تهران به این مکان می آیند و افراد استفاده های مختلفی از این مجموعه می کنند از جمله سینما، استخر، رستوران و...

تعداد زیادی باشگاه های ورزشی  هم در سعادت آباد هست که اکثر اوقات شلوغ هستند و تعداد خیلی زیادی مراجعه کننده اکثراً جوان دارند..

از جمله مساجد مهم موجود در این محله مسجدالرسول درضلع شمال غربی میدان کاج می باشد و در ماه محرم دراین محله تعداد زیادی دسته جات عزاداري و تكيه به خصوص سمت بلوار دریا و پاکنژاد دیده می شود.

در مورد راه های ارتباط با مراکز مهم شهر هم بايد گفت که سعادت آباد به تمام اتوبان ها راه دارد از جمله یادگار امام ، اتوبان چمران و نیایش و به نظر می رسد که یکی از مواردی که خیلی از شهروندان این محله را برای سکونت انتخاب می کنند دسترسی سریع و راحت به تمامی اتوبان ها می باشد. در تمام میدان های این محله تاکسی های خطی وجود دارد. هنوز در سعادت آباد  ايستگاه مترویی ساخته نشده.اما در میدان شهرک غرب به سمت بلوار پاکنژاد در حال ساخت  ايستگاه مترو هستند که هنوز تمام نشده است.

آسیب شناسی و جرم شناسی:

یکی از وقایع مهم درمحله ی سعادت آبادوقوع قتلی جنجال برانگیز درمیدان کاج در آبان سال بود که بحث ضرورت مداخله ی به موقع پلیس را در مظبوعات و جامعه مطرح كرد

بیمارستان ها: در این محله بیمارستان هایی از جمله شهید مدرس و عرفان و بیمارستان پارسیان وجود دارد. ویژگی بیمارستان پارسیان این است که از هنرمندان برجسته هزینه ای بابت درمان دریافت نمی شود.

دانشگاه ها: دانشکده ادبیات و زبان های خارجی دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه امام صادق ع در این منطقه وجود دارند. همچنین تعداد زیادی بانک، رستوران، بیمه و مدارس در این محله وجود دارد. به طور کلی به نظر می رسد که این محله از لحاظ دسترسی به امکانات و خدمات در وضعیت مطلوبی است.

نظر بعضی از ساکنان محله ی سعاد آباد:

مصاحبه روزنامه همشهري در تاريخ 22 ارديبهشت 89 با (بيوك ميرزايي)از هنرمندان قديمي:

اين هنرمند قديمي از يكسال قبل درمحله سعادت آباد زندگي مي كند و به خوبي با اين محله آشناست. از وي پرسيده شده كه قبلاً كجا ساكن بوده و چطور شده كه سعادت آباد را براي سكونت انتخاب كرده؟

«در يوسف آباد- منطقه 6 ساكن بودم كه بدليل شلوغي آن محدوده به سعادت نقل مكان كرديم اين منطقه به دليل وجود پارك و فضاي سبز خوبي كه دارد نسبت به مناطق ديگر هواي تميزتر و پاكتري دارد. پايين تر از ميدان سرو پارك هايي وجود دارد و اگر فرصتي داشته باشم اغلب به آنجا مي روم.»

از وي در مورد فعاليت شهرداري پرسيده شد؟

«وي جواب داده كه شهرداري از تمامي ابزارها براي زيبا سازي و ايجاد فضاهاي سبز و پاركها در منطقه استفاده مي كند به طوري كه روزانه شاهد تغيير و تحولات زيادي هستيم كه همه ي اين ها نتيجه تلاش شبانه روزي مديران و كاركنان شهرداري است ولي به نظرم تمام چيزي كه چهره منطقه را نازيبا مي كند. تراكت هايي است كه در منطقه پخش مي شود. به نظرم منطقه سعادت آباد منطقه شلوغي شده است و اين شلوغ خيابان هاي اصلي منطقه را با معضل ترافيك و ازدحام خودروها مواجه كرده است. از طرفي شلوغي منطقه سبب ناامني هم شده است چون در مدتي كه اينجا ساكنم ، 2 مورد سرقت براي اهالي ساختمان و خودم پيش آمده كه براي من باورنكردني بود.»

از وي پرسيده شد اگر شهردار منطقه بوديد چه تغييراتي ايجاد مي كرديد؟

وي در جواب گفت " يك سالن تئاتر در منطقه مي ساختم چون ضرورت وجود يك سالن تئاتر در اين منطقه حس مي شود. اتفاقاً آقاي قاليباف هم با اين طرح موافق بودند و فعاليت هاي زيادي هم براي محقق شدن اين طرح انجام داده اند." (همشهري، 22 ارديبهشت 89)                                

   مصاحبه روزنامه همشهري با پرويز مظلومي يكي از فوتباليست هاي دهه پنجاه و شصت. كه در منطقه ي سعادت آباد زندگي مي كند و از وي در مورد اينكه چه چيزي باعث شده اين منطقه را براي زندگي انتخاب كند پرسيده شده و وي در جواب گفته است:

آقاي مظلومي: گردهم آمدن چند آيتم اثرگذار در كنار هم موجب شده تا من به عنوان يك شهروند تهراني اين مطنقه را براي سكونت برگزينم و شايد در اين ميان زيبايي و فضاي سبز فوق العاده منطقه يكي از دلايل اصلي من باشد. ازنظر من عملكرد شهرداري تهران طي اين سالها تهران را به شهري نمونه از هرجهت تبديل كرده و در اين ميان خوشبختانه منطقه ما به لحاظ موقعيت جغرافيايي خاص خود و آب و هواي متفاوت تري كه نسبت به ساير مناطق دارد، سهم بيشتري را به خود اختصاص داده است.

شايد همين كه درتمام فصول سال ، باغ ها ، بوستان ها و تفرج گاه هاي مختلف منطقه، مخاطباني از مناطق دور و نزديك تهران دارند دليل قانع كننده اي براي اين ادعاد باشد.

در مورد امكانات ورزشي محله، آقاي مظلومي جواب داد:

«درست روبروي منزل ما در خيابان صراف هاي جنوبي يك بوستان زيبا قراردارد كه از ساعات اوليه بامداد تا ساعات پاياني شب مراجعان بسياري دارد اما متأسفانه زمين بسكتبال آن كه مي تواند در چند زمان مختلف پذيراي علاقه مندان اين رشته باشد، به دليل عدم بازسازي و آسفالت نامناسب بلااستفاده باقي مانده و 2 ميز پينگ پنگ موجود در اين پارك هم اخيراً به يك ميز تقليل پيدا كرده كه به هيچ وجه پاسخگوي علاقه مندان اين رشته ي ورزشي نيست.»

گفت و گوي همشهري چهارشنبه 2 تير 89 با خانواده ي رشيدي زوج هنري كه در محله ي سعادت آباد زندگي مي كنند. داود رشيدي و همسرش احترام برومند از قديمي ترين زوج هاي هنري كشور هستند.در مورد اين كه چه مدت است كه در اين منطقه ساكن هستند و امكانات منطقه را چگونه ارزيابي مي كنند سئوال پرسيده شده؟

«رشيدي: 11 سال است كه در اين منطقه (سعادت ساكن هستيم قبلاً ساكن پاسداران بوديم اما اين منطقه نسبت به مناطق ديگر تهران بسيار ساكت تر ، امن تر و خوش آب وهواتر است.»

برومند: "منطقه از ديرباز باغ وفضاهاي سبز زيادي در خود جاي داده است اما در چند سال اخير شاهد تخريب بسيار و از بين رفتن اين باغ ها، به خصوص در مناطقي چون فرحزاد و اوين دركه بوده ايم. ولي به تازگي با فعاليت هايي كه شهرداري انجام داده و با تدابيري كه در اين زمينه انديشيده نه تنها كمتر با تخريب طبيعت روبرو هستيم بلكه با ايجاد هرچه بيشتر پارك ها در منطقه تغييرات روبه رشدي حاصل شده است."

بايد بگويم كه متاسفانه معضل زباله و بازيافت مشكلي است كه هنوز به قوت خود باقي است. من به عنوان يكي از افرادي كه در زمينه بازيافت درمحله فعاليت دارم، بايد بگويم فعاليت بانوان  فعال در مركز 137 و مركز بازيافت درشهرداري بسيار چشم گير است ولي برعكس مردم منطقه هيچ وقت سعي نكردند درجلسات آموزشي مجتمع شركت كنند و همكاري هاي لازم را با ما داشته باشند.»

 


 
Homepage  /  About us  /  View point  /  Seminars  /  Urban research  /  Book review  /  City reports  /  Urban theory & history  /  Urban sites  /  News  /  Contact us

send email to Urban.isa@gmail.com with questions or comments about this website.